Stress? Niks voor mij..!

Medio november was het voor de 5e keer alweer “De Week van de Werkstress”. Een jaarlijks terugkerende periode waarin speciale aandacht gegeven wordt aan volksziekte nummer 1; stress.

En stress ìs en blìjft een sluipmoordenaar. Veel mensen hebben niet in de gaten dat zij onder druk staan totdat ‘De-Man-met-de-hamer’ zich aandient. Dan is het te laat. Als een medewerker eenmaal uitvalt door werkstress, zijn de gevolgen vaak niet te overzien. Natuurlijk zijn er de kosten voor de werkgever bij uitval van werknemers. Echter is de impact voor degene die het overkomt vele malen groter. Zeg maar gerust; zó ingrijpend dat het levens-veranderend is.

Uit onderzoek blijkt dat 21% van de ondervraagde medewerkers zegt het gevoel te hebben dat de leidinggevende geen oog heeft voor het welzijn van de medewerkers. Daarnaast geeft 19% aan het gevoel te hebben niet gehoord te worden door de leidinggevende als het gaat om het aangeven van werkstress. Zelfs 16% ervaart burn-out klachten. In 2017 gaf 20% van de medewerkers die zich ziek meldden aan dat werkstress de oorzaak was.

Wat gebeurt er precies in je hersenen en lichaam bij stress? Bij stress zal je lichaam in eerste instantie reageren alsof je in gevaar bent. Niet zoals bij plotseling opkomend gevaar (zoals een aanslag of een wild dier dat is losgebroken) maar langzaam aan zal je zenuwstelsel jouw lichaam voorbereiden op de vlucht- of vecht impuls. Het is een biologische reactie die jouw lichaam automatisch aan maakt. Adrenaline wordt geproduceert, spieren spannen zich aan, je hartslag versnelt en je bloeddruk stijgt.

Pas wanneer het ‘gevaar’ (de werkstress) té hoog wordt, gaat de bijnierschors aan de slag met cortisol-productie. Als de stress langdurig aanhoudt, wordt er ook steeds meer cortisol aangemaakt en onder invloed van cortisol verandert langdurige stress zelfs de structuur van onze hersenen. Cortisol is een ‘neurotoxische’ stof. Wanneer er tegrote hoeveelheden in het bloed zijn, beschadigt het de hippocampus. Onder normale omstandigheden heeft de  hippocampus een remmende werking op de hypothalamus maar ook op een aantal andere zaken waardoor de remmende werking van de hippocampus af neemt onder invloed van de te hoge cortisolspiegels. Zo ontstaat er een vicieuze cirkel waarbij stress leidt tot meer stress door een toegenomen en blijvende productie van cortisol. Met andere woorden; jouw eigen lichaam vergifigt zichzelf langzaam maar zeker.

Wat merk dan je aan jezelf? Eerst zul je merken dat je geheugen minder goed werkt. Je kunt niet op namen of woorden komen en ook dingen die je als geen ander weet, presenteren zich niet zo snel als dat je van jezelf gewend was. Ook zijn er mensen die gevoelens van depressie en zelfs angststoornissen ervaren. Dit verklaart dan ook de verslechtering van geheugenfuncties en concentratievermogen bij mensen die last hebben van chronische stress. Met name bij mensen met burn-out verschijnselen komen deze aspecten veelvuldig voor. Mensen met dit soort klachten zijn overgevoelig voor prikkelingen en situaties waarin de bron van de stress aanwezig is. Ook ervaren mensen extreme jeuk- of (onverklaarbare) pijnklachten en ook zijn er gevallen bekend van huiduitslag.

In dit filmpje wordt uitgelegd wat er allemaal plaats vindt in de hersenen.

Gelukkig begint er steeds meer aandacht te komen voor werkgerelateerde stress en de negatieve gevolgen ervan. De gevolgen die niet alleen tot de betrokken partijen beperkt blijven maar vele malen verdergaand zijn. Wat te bedenken dat het voor de landelijke economie betekent als er steeds meer mensen uitvalt vanwege stress?

Stress is niet altijd te voorkomen maar je kunt zelf al in zeer belangrijke mate werken aan de vermindering ervan. Door onder andere voor jezelf op te komen, jouw eigen grenzen te kennen èn te bewaken, niet te snel ‘ja’ te zeggen op een nieuwe opdracht. Bereidwilligheid in tijden van drukte op het werk is mooi en nodig maar cijfer jezelf niet te snel weg. Belangrijk is ook vooral bij jezelf te blijven en jezelf af te vragen of het goed voelt dat je zo druk bezig bent.

De volgende zaken helpen om het ervaren van werkgerelateerde stress te verminderen en een burn-out te voorkomen: creëer autonomie in je werk (je werk zelf kunnen inrichten qua werktijden en volgorde). Verbinding hebben met je collega’s en je betrokken voelen bij je werk zijn ook belangrijke aspecten in het voorkomen van stress. Gezond eten en in beweging zijn, zorgen voor meer energie in je werk. Ruimte krijgen voor eigen verantwoordelijkheid, ontwikkeling van jouw vakmanschap, het inbrengen van ideeën, nieuwe kennis opdoen en het bij blijven bij de ontwikkelingen in jouw vakgebied. Kortom; ga met je leidinggevende in gesprek om te zien waar jullie gezamenlijke winst ligt en zorg er samen voor dat ook jullie organisatie kan zeggen:”Stress..? Niks voor mij..!”.

Rest mij nog om op te merken; waarom maar één week aandacht voor, wat inmiddels is geworden, de grootste oorzaak van uitval..? Iedere organisatie zou dag-in-dag-uit aandacht moeten hebben voor het voorkomen van stress door programma’s te inplementeren waardoor medewerkers in staat gesteld worden hun eigen stress-levels in de gaten te houden èn hierop te sturen, medewerkers hun eigen werk zódanig laten indelen dat het effectiever en plezieriger wordt. Het zijn maar een paar voorbeelden.

Wil je meer ideëen dan kan ik je hierbij helpen.